AMSTERDAM – Op een avond die opnieuw aantoonde hoe grillig en onvoorspelbaar het seizoen van Ajax momenteel is, sleepte de Amsterdammers zondagavond toch nog een zege uit het vuur. Wat begon als een moeizame, soms zelfs pijnlijke vertoning, eindigde in een overwinning die de ploeg van trainer John van ’t Schip (of wie er op dat moment ook verantwoordelijk was) tijdelijk ademruimte gaf. De echte helden zaten echter niet in de basiself die de aftrap verzorgde, maar op de bank. En juist die realiteit laat bij supporters, analisten en clubwatchers een nare nasmaak achter.
De wedstrijd, die in de Johan Cruijff ArenA plaatsvond, volgde een inmiddels bekend patroon. Ajax begon met een elftal dat op papier genoeg kwaliteit had om de tegenstander onder druk te zetten. Toch ontbrak het in de eerste helft aan scherpte, creativiteit en vooral urgentie. De bal circuleerde traag, de aanvallers kwamen nauwelijks tot schot en de middenvelders leken meer bezig met het vermijden van fouten dan met het creëren van kansen. Fans in de tribunes begonnen al vroeg te morren. Fluitconcerten klonken bij elke mislukte aanval en bij elke trage omhaal. De basiself, die juist de club uit de crisis had moeten tillen, liet opnieuw zien dat de problemen dieper zitten dan een paar individuele slechte dagen.
### De bank zitters die de avond redden
Toen de coach in de tweede helft ingreep, veranderde het beeld radicaal. Spelers die eerder op de bank hadden moeten toekijken, brachten ineens energie, lef en voetbalintelligentie mee. Een invaller die meteen na zijn komst de leiding nam in het middenveld, een aanvaller die met één actie de verdediging van de tegenstander op het verkeerde been zette, en een verdediger die met pure wilskracht een dreigende tegenaanval afbrak – zij werden de onverwachte helden van de avond.
De beslissende momenten kwamen in de slotfase. Een goal die voortkwam uit een scherpe combinatie tussen twee bankzitters, gevolgd door een tweede treffer die de ArenA eindelijk tot leven bracht. De euforie was groot, maar ook gemengd. Want terwijl de invallers werden bejubeld, bleef de vraag hangen: waarom moesten juist zij het verschil maken, terwijl de mannen die vanaf de eerste minuut op het veld stonden zo weinig bijdroegen?
Na afloop stonden de helden van de bank centraal in de interviews. Eén van hen zei: “We wisten dat we klaar moesten zijn. Als je op de bank zit bij Ajax, train je elke dag alsof je moet invallen en het verschil moet maken. Vandaag lukte dat. Maar eigenlijk willen we allemaal gewoon in de basis staan.” Een andere invaller voegde toe dat de sfeer in de kleedkamer beter is dan de resultaten soms doen vermoeden, maar dat de druk van buitenaf enorm is. “De fans willen winnen, en terecht. Wij ook.”
### Fans stellen scherpe vragen bij de basiself
Op de sociale media en in de cafés rond de ArenA was de toon na de eindfluit minder euforisch dan de 2-1 of 3-1 score misschien deed vermoeden. Veel supporters prezen de invallers, maar richtten hun kritiek op de startelf. “Weer hetzelfde verhaal,” schreef een fan op X. “De bank redt de club, de basiself is een schim van wat Ajax zou moeten zijn. Hoe lang gaat dit nog goed?” Anderen vroegen zich openlijk af of bepaalde spelers nog wel de kwaliteit of de mentaliteit hebben om op dit niveau te presteren.
De kritiek is niet nieuw. Al wekenlang is er discussie over de selectie, de tactische keuzes en de balans tussen ervaring en jeugd. Sommige basisspelers die vorig seizoen nog als vaste waarden golden, lijken hun vorm kwijt of kunnen de fysieke en mentale intensiteit van de Eredivisie en de Europese wedstrijden niet meer aan. Anderen worden verweten dat ze te individueel spelen en te weinig voor de ploeg vechten. De bank zitters, vaak jonger of hungrier, tonen juist die honger.
Een voormalig Ajax-speler die als analist werkt, was na de wedstrijd scherp: “Het is mooi dat de invallers het redden, maar dat mag niet de standaard worden. Een topclub moet kunnen rekenen op zijn basiself. Als die keer op keer tekortschiet, dan is er iets structureels mis. Dat kan aan de selectie liggen, aan de trainingen, aan de mentale staat of aan de leiding. Maar het moet worden opgelost.”
### Diepere problemen onder de oppervlakte
De zege voorkomt dat de crisis verder escaleert, maar lost de onderliggende problemen niet op. Ajax speelt dit seizoen al te vaak op de grens. Wedstrijden die gewonnen hadden moeten worden, worden met moeite binnengesleept. Tegenstanders die op papier zwakker zijn, krijgen te veel ruimte. De defensieve organisatie hapert, de aanvallende creativiteit is wisselvallig en de chemie tussen bepaalde linies lijkt zoek.
Bovendien speelt de druk van de geschiedenis een rol. Ajax is geen club die tevreden mag zijn met “net genoeg”. De verwachtingen in Amsterdam zijn hoog, de vergelijking met de grote Europese avonden uit het verleden is altijd aanwezig. Wanneer bankzitters de helden moeten worden terwijl de startelf vragen oproept, voelt dat voor veel fans als een bevestiging dat de club zich in een overgangsfase bevindt die langer duurt dan gehoopt.
De technische staf zal de komende dagen de beelden analyseren en gesprekken voeren. Welke spelers verdienen nog een basisplaats? Welke bankzitters hebben nu zo hard bewezen dat ze een vaste plek moeten krijgen? En hoe voorkomt de club dat de volgende wedstrijd opnieuw een “struggle” wordt die pas in de slotfase wordt gered?
### Wat de cijfers en de sfeer vertellen
Statistisch gezien was de wedstrijd niet indrukwekkend. Het aantal schoten op doel was beperkt, de balbezitpercentages lagen niet significant hoger dan bij de tegenstander, en de xG-waarde (expected goals) lag lager dan wat men van een thuiswedstrijd van Ajax mag verwachten. Toch stonden er uiteindelijk meer goals op het scorebord dan bij de tegenstander. Dat is het verhaal van dit Ajax: resultaatgericht genoeg om te winnen, maar niet overtuigend genoeg om de twijfels weg te nemen.
In de kleedkamer zal de opluchting groot zijn geweest. Een nederlaag had de druk verder opgevoerd en de kritiek nog scherper gemaakt. Nu is er in ieder geval drie punten en een positief verhaal over de veerkracht van de selectie. Maar de vragen blijven. Fans die de club door dik en dun steunen, willen meer dan alleen overwinningen die met bloed, zweet en invallers worden binnengesleept. Ze willen een ploeg zien die vanaf de eerste minuut dominant is, die de tegenstander domineert en die de trots van de club uitstraalt.
Of de bankhelden van gisteren de basishelden van morgen worden, moet de komende weken blijken. Eén ding is zeker: Ajax blijft voorlopig een club die worstelt, die vecht, en die af en toe, dankzij onverwachte helden van de bank, toch nog wint. De vraag is alleen hoe lang dat genoeg is om de serieuze vragen van de supporters te blijven beantwoorden met alleen maar “we hebben gewonnen”.
De volgende speelronde komt snel. Dan zal opnieuw blijken of de lessen van deze avond zijn geleerd – of dat Ajax opnieuw moet hopen op helden die pas na de rust het veld betreden.
